Déjà, la semaine dernière, en décortiquant l’enquête de Test Achats publiée en décembre dernier, nous avions vu que la professionnalisation du secteur social était dorénavant reconnue comme une valeur positive. Il n’y a pourtant pas si longtemps que l’on ne jurait, dans ce domaine, que par le bénévolat. La professionnalisation signifiait alors engager inutilement des dépenses importantes pour rémunérer des professionnels ou du personnel, soit pour la gestion, soit pour l’organisation d’actions, soit pour la communication autour de la « cause » et de ses actions, soit pour l’ensemble. Que ce soit en interne ou en sous-traitance, ces dépenses étaient vues comme du gaspillage, comme une perte inutile de l’argent ou des moyens si difficilement récoltés. Et puis il y avait comme une indécence à accepter que l’on puisse gagner de l’argent…pour en donner au plus défavorisés.
Les choses ont changé ! Ce sont d’abord les « grandes » Associations qui ont montré le chemin. On n’imagine plus aujourd’hui l’Unicef ou Oxfam ou Handicap International faire face à leurs engagements avec quelques bénévoles motivés consacrant peu ou prou de leur temps libre à l’Association. Oxfam vend dorénavant ses produits « fair trade » chez Makro… impossible sans professionnels pour fournir, gérer, livrer, comptabiliser, communiquer…. On se doute bien, et on accepte, que les médecins, infirmières et autres personnels de Médecins sans frontières soient payés pour leur travail humanitaire. Tout le monde semble donc aujourd’hui admettre le recours à du personnel permanent ou à des professionnels, normalement rémunérés pour le travail fourni.
Ce sont ces mêmes « grandes »associations qui ont encore franchi un pas de plus en utilisant des structures « commerciales » pour leurs opérations de récoltes de fonds. On connaît ces actions de marketing direct, d’envois massifs de mailings personnalisés. Les adresses sont achetées à des sociétés spécialisées, quand ce n’est pas toute l’opération qui est sous-traitée à des « pros ». Ces opérations ont un coût, parfois un coût très lourd (Test Achat pour y revenir encore une fois pointait que certaines actions avaient coûté, exemple extrême il est vrai, quasi 60% de ce qu’elles avaient rapporté). Pour les Associations qui ont choisi cette formule, le bilan doit être largement positif… sinon, ils auraient arrêté depuis longtemps. Personne n’en semble choqué !
Il y a quelques semaines, je relevais dans la presse quelques offres d’emploi : les Petits Riens engageaient un(e) vendeur(se), Plan Belgique recrutait un responsable presse et un responsable du service donateurs (j’y reviendrai demain), la ligue Braille recrutait un(e) public relations (Vlan et Références 11 et 12/2008). Rien que le prix de ces annonces dépasse à lui seul les bénéfices de nombre de soirées caritatives d’un Service Club. Une honte ?
Il y a quelques semaines, je participais à un colloque sur le marketing du non-marchand. J’y ai croisé le Marketing Officer de Max Havelaar, le Directeur de la Communication de Child Focus, et quelques autres… venus exposer leurs politiques, leurs stratégies, leurs actions…
Tout ce qui écrit ci-dessus n’est pas forcément adaptable aux Service Clubs.D’ailleurs, sauf au sommet (souvent du niveau international) de leurs structures, aucun Service Club ne s’est encore réellement aventuré sur le terrain de la professionnalisation de la gestion, de la communication, des actions. Sans doute parce qu’ils n’ont jamais pu arbitrer entre avantages et inconvénients. Mais à l’analyse des expériences des autres, à la lumière des notoriétés établies ou des résultats engragés, ce sujet devrait-il faire débat ?
Un avis ? Un commentaire ? Utilisez le formulaire qui se trouve à la fin de la version en néerlandais. Merci !
Professionalisme en Vrijwilligerswerk (1)
Vorige week, toen we het onderzoek van Test Aankoop, in december jl. gepubliceerd, hebben uitgepluisd, hebben we gezien dat de professionalisering van de sociale sector voortaan als positieve waarde werd erkend. Het is nochtans niet zo lang geleden dat er in dit domein slechts bij het vrijwilligerswerk werd gezworen. De professionalisering betekende toen onnodig belangrijke uitgaven om professionelen of personeel te vergoeden voor het beheer of voor de organisatie van acties of voor de communicatie rond het “doel” en zijn acties of voor het geheel. Of het nu over interne uitgaven of over onderaanneming ging, deze uitgaven werden beschouwd als verkwisting, als nutteloos verlies van het geld of de zo moeilijk verzamelde middelen. En verder werd het aanvaarden dat men geld kon verdienen… om er aan de minder bedeelden te geven als ongehoord beschouwd.
De dingen zijn veranderd ! Eerst hebben de “grote” Verenigingen de weg gewezen. Vandaag kan je je Unicef of Oxfam of Handicap International niet meer inbeelden met enkele gemotiveerde vrijwilligers die een beetje van hun vrije tijd aan de Vereniging besteden om hun engagementen tegemoet te komen. Oxfam verkoopt voortaan haar producten “fair trade” bij Makro… onmogelijk om te leveren, te beheren, de boekhouding te doen, te communiceren… zonder professionelen. Wij veronderstellen wel, en we aanvaarden, dat geneesheren, verpleegsters en ander personeel van Artsen zonder Grenzen betaald worden voor hun humanitair werk. Blijkbaar staat iedereen vandaag toe dat permanent personeel of professionelen normaal worden vergoed voor het geleverde werk.
Het zijn nogmaals deze “grote” Verenigingen die een stap verder hebben gezet door “commerciële” structuren te gebruiken voor hun fondsenwerving. We kennen de direct marketing-acties, het massaal verzenden van gepersonaliseerde mailings. De adressen worden gekocht bij gespecialiseerde maatschappijen als het al niet de hele operatie is die in onderaanneming aan “pro’s” wordt gegeven. Deze operaties brengen kosten met zich mee, zijn soms heel duur (om er nog eens op terug te komen : Test Aankoop stipte aan dat sommige acties quasi 60 % kostten van wat zij hadden opgebracht. Dit is wel een extreem voorbeeld.). Voor de Verenigingen die deze formule kozen moet de balans heel positief zijn… anders zouden ze hiermee al lang gestopt zijn. Niemand schijnt hierdoor geschokt !
Enkele weken geleden zag ik enkele werkaanbiedingen : de Petits Riens wierven een verkoper (verkoopster) aan, Plan België wierf een persverantwoordelijke en een verantwoordelijke voor de dienst schenkers aan (hier zal ik morgen op terugkomen), de Brailleliga wierf een public relations aan (Vlan en Références van 11 en 12/2008). Enkel de prijs van deze aankondigingen alleen al overstijgt de winst van talrijke charitatieve avonden van een Service Club. Een schande ?
Enkele weken geleden nam ik deel aan een colloquium over de niet-handelsmarketing. Ik heb er de Marketing Officer van Max Havelaar, de Communicatiedirecteur van Child Focus en enkele anderen gekruist… die gekomen waren om er hun politiek, hun strategieën, hun acties uiteen te zetten…
Alles wat hierboven geschreven is, is niet noodzakelijkerwijs aan Service Clubs aangepast. Behalve aan de top (vaak op internationaal niveau) van hun structuren, heeft geen enkele Service Club zich al echt op het terrein van de professionalisering van het bestuur, de communicatie, de acties begeven. Waarschijnlijk omdat zij nooit hebben kunnen oordelen over de voordelen en de nadelen. Maar zou dit onderwerp, bij analyse van de ervaringen van de anderen, van de gevestigde notoriëteit of de behaalde resultaten, niet moeten worden besproken ?
Filed under: Le "Social" a changé